Adam Smith ( 1723 – 1790 )

Ahlak felsefesi profesörü olması nedeniyle ünlü profesör ekonomik açıklamalarında bu bilim dalının etkileri yoğun görülür. Ekonomide ve doğal olaylarda bir düzen olduğunu ve bunun gözlem ve ahlak hissiyle tespit edilebileceğini söyler. Adam smith, İskoçya?nın Fife eyaletinin Kirkcaldy şehrinde çalışan bir gümrük denetleyicisinin oğlu olarak dünyaya geldi. Kesin doğum tarihi bilinmese de 5 Haziran 1723?te, babasının ölümünden 6 ay sonra vaftiz edilmiştir. Yaklaşık 4 yaşlarında bir çingene çetesi tarafından kaçırılmış; fakat kısa zamanda amcası tarafından kurtarılıp annesine geri teslim edilmiştir. Smith bu sıkıntıyı kısa sürede atlatıp annesiyle eski yakınlığını kısa zamanda yakalamıştır.
Ondört yaşındayken Glasgow Üniversitesi?nde ahlak felsefesi konusunda, Francis Hutcheson?ın yanında eğitim görmeye başlamıştır. Özgürlük, hukuk ve ifade özgürlüğü konularındaki tutkusu burada öne çıkmıştır. 1740 yılında Oxford?daki Balliol Koleji?nde okumaya başlamış; fakat 1746?da okulu terkedip Oxford?un imtiyaz denetimi konusunda eleştirmenlik yapmaya başlamıştır. 1748 yılında Edinburgh?da Lord Kames?in koruması altında kamu konferansları vermiş, konuşma sanatı ve belles-lettres konularına değişmiştir. sonraları servet yönetimi konusunu incelemiş ve bu dönemde Inquiry into the Nautre and Causes of the Wealth of Nations adlı kitabında dünyaya açıklayacağı doğal özgürlüğün açık ve basit sistemi konusuna el atmıştır.
1750?de daha sonra çok yakın arkadaş olacağı David Hume ile tanışmıştır. İskoçya aydınlanması?nın ortaya çıkışında önemli rol oynayan diğer arkadaşları ile Edinburgh The Poker Klubü?nün müdavimi olmuştur. Smith?in hristiyan babası dinine çok bağlıdır ve İskoç Kilisesi?nin ılımlı kanadına üyeydi. Smith?in İngiltere?ye gidişinin arkasındaki sebebin İngiltere Kilisesi?nde kariyer yapmak istemesi olduğu söylense de bu konu hakkında kesin bir kanıt yoktur ve aksine Smith?in İskoçya?ya deizm yanlısı olarak döndüğü bilinmektedir. Ayrıca çocukken babası tarafından gönderildiği kiliseden kaçarak geri dönmüştür. Smith, felsefi olarak dinin ekonominin önünde bir engel olarak görmüş ve ateizm üzerinden düşünmüştür. Darwin ile bir çok yönde aynı görüştedir.
1751?de Smith Glasgow Üniversitesi?nin mantık profesörü, ertesi sene de ahlak felsefesi profesörü olarak atanmıştır. Derslerinde etik, konuşma sanatı, hukuk, politik ekonomi ve polis ve gelir konularını işlemiştir. 1759?da Glasgow?daki bazı konferanslarını bir araya getirdiği The Theory of Moral Sentiments adlı kitabını yayınlamıştır. Bu kitap çıktığı dönemde Smith?in itibarının yayılmasını sağlamıştır. Kitabın ana teması insan ilişkilerinin verici ve alıcılar arasındaki sempatiye ve anlayışa ne kadar bağlı olduğu üzerineydi. Lord Monboddo?nun 14 yıl sonra yayımlanan Of the Origin and Progress of Language kitabındaki detaylı incelemesinde gösterildiği üzere, Smith?in bu ilk kitabındaki dil evrimi analizi yüzeyseldi. Yine de Smith?in akıcı ve ikna edici savunmaları belagatlı olsa da tartışılmazdı.
Smith açıklamalarını Lord Shaftesbury ve Hutcheson gibi ahlak duygusu ya da Hume gibi faydaya değil, anlayışa dayatmaktadır. Smith bu dönemden sonra konferanslarında ahlak teorilerinden hukuk ve ekonomi konularına ağırlık vermeye başladı. Bir öğrencisinin 1763 civarından konferans notlarından Edwin Cannan tarafından derlenip yayınlanan Lectures on Justice, Plice, Revenue and Arms adlı kitapta Adam Smith?in politik ekonomi hakkındaki fikirlerinin gelişimi hakkında bir izlenim edinilebilir. Bu kitabın daha kapsamlı bir uyarlaması 1976?da Lectures on Jurisprudence adlı Glasgow baskısı tarafından yayımlanmıştır.
Smith?in edebi vasiyetini yerine getirenler İskoç akademik dünyasından iki eski arkadaşıdır. Fizikçi, kimyacı Joseph Black ve öncü yerbilimci James Hutton. Yazar arkasında pek çok not ve yayımlanmamış yazıları bırakmıştır ama yayımlanmaya uygun olmayan her şeyin imha edilmesi için talimat vermiştir. History of Astronomy adlı yayımlanmamış bir makalesini basıma uygun görmüştür ve bununla beraber diğer eserleri 1795?de okuyucuyla buluşturulmuştur.